แนวคิดของตัวพาประจุสารกึ่งตัวนำ

Jul 05, 2026

ฝากข้อความ

ตัวพาประจุคืออนุภาคที่มีประจุไฟฟ้าและสามารถเคลื่อนที่เพื่อขนส่งกระแสไฟฟ้าได้ ตัวอย่างได้แก่อิเล็กตรอนและไอออน อุปกรณ์กึ่งตัวนำประกอบด้วยตัวพาประจุสองประเภท: อิเล็กตรอนอิสระที่มีประจุลบ และรูที่ไม่มีประจุบวก ตามประเภทพาหะส่วนใหญ่ เซมิคอนดักเตอร์ถูกจัดประเภทเป็นประเภท p- (โดยที่รูเป็นตัวพาส่วนใหญ่) หรือประเภท - (โดยที่อิเล็กตรอนเป็นพาหะส่วนใหญ่) ในความเป็นจริง หลุมเป็นเพียงตำแหน่งว่างในเวเลนซ์บอนด์ การเคลื่อนที่ของตำแหน่งว่างเดียวจะเทียบเท่ากับการเคลื่อนที่รวมของเวเลนซ์อิเล็กตรอนจำนวนมาก อย่างไรก็ตาม จะสะดวกกว่ามากในการอธิบายการเคลื่อนที่ของเวเลนซ์อิเล็กตรอนจำนวนมหาศาลนี้โดยใช้แนวคิดเรื่องรูจำนวนค่อนข้างน้อย ดังนั้น โดยพื้นฐานแล้ว หลุมเป็นเพียงทางเลือกหนึ่งในการแสดงวาเลนซ์อิเล็กตรอนกลุ่มใหญ่

 

สถานะพลังงานของตัวพาประจุ
จากมุมมองของแถบพลังงานคริสตัล แถบพลังงานสูงสุด-ในเซมิคอนดักเตอร์คือแถบการนำไฟฟ้าและแถบเวเลนซ์ ซึ่งแยกจากกันด้วยแถบต้องห้าม (หรือช่องว่างของแถบ) แถบต้องห้ามไม่มีสถานะ-หรือระดับพลังงาน-ที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหวแบบแยกส่วน แม้ว่าระดับพลังงานเฉพาะที่ซึ่งเกิดจากสิ่งเจือปนหรือข้อบกพร่องอาจมีอยู่ภายในก็ตาม อิเล็กตรอนอิสระ (เรียกง่ายๆ ว่าอิเล็กตรอน) อาศัยอยู่ในแถบการนำไฟฟ้า โดยทั่วไปจะอยู่ใกล้กับขอบของแถบการนำไฟฟ้า (ซึ่งสอดคล้องกับพลังงานศักย์ของอิเล็กตรอน) รูอิสระ (เรียกง่ายๆ ว่ารู) จะอยู่ในแถบเวเลนซ์ โดยทั่วไปจะอยู่ใกล้กับขอบของแถบเวเลนซ์ (ซึ่งสอดคล้องกับพลังงานศักย์ของหลุม) แม้ว่าแถบเวเลนซ์จะมีเวเลนซ์อิเล็กตรอนจำนวนมาก แต่อิเล็กตรอนเหล่านี้ก็ถูกพันธะภายในพันธะเวเลนซ์และไม่สามารถเคลื่อนที่ได้อย่างอิสระ ดังนั้นจึงไม่จัดเป็นผู้ให้บริการชาร์จ

 

หากความเข้มข้นของผู้บริจาคในเซมิคอนดักเตอร์ชนิด n- ค่อนข้างต่ำ ความเข้มข้นของอิเล็กตรอนในแถบการนำไฟฟ้าจะยังคงต่ำ ในกรณีนี้ การกระจายตัวของอิเล็กตรอนข้ามระดับพลังงานใกล้กับขอบของแถบการนำไฟฟ้าจะเป็นไปตามการกระจายตัวของโบลต์ซมันน์แบบคลาสสิก อิเล็กตรอนเหล่านี้เรียกว่าพาหะที่ไม่-เสื่อม และเซมิคอนดักเตอร์ถูกจัดประเภทเป็นเซมิคอนดักเตอร์ที่ไม่-เสื่อม

 

ในทางกลับกัน หากความเข้มข้นของสารต้องห้ามสูงมาก การกระจายตัวของอิเล็กตรอนจำนวนมากใกล้กับขอบของแถบการนำไฟฟ้าจะถูกจำกัดโดยหลักการแยกของเพาลี ในสถานการณ์นี้ อิเล็กตรอนเป็นไปตามการกระจายตัวของไดแรกแบบควอนตัม Fermi- พวกมันถูกเรียกว่าพาหะเสื่อม และเซมิคอนดักเตอร์ถูกจัดประเภทเป็นเซมิคอนดักเตอร์ที่เสื่อม อย่างไรก็ตาม ควรสังเกตว่าแม้ในเซมิคอนดักเตอร์ชนิด-เสื่อมโทรม- อิเล็กตรอนในแถบเวเลนซ์-ที่มีจำนวนมาก-ก็ยังคงเป็นพาหะที่เสื่อมลงและเชื่อฟังการกระจายไดแรกิกของแฟร์มี-ควอนตัมอย่างสม่ำเสมอ

 

รูเกิดขึ้นเมื่อเวเลนซ์อิเล็กตรอนเปลี่ยนจากแถบเวเลนซ์เป็นแถบการนำไฟฟ้า (เหลือตำแหน่งว่างในพันธะเวเลนซ์) กระบวนการนี้เรียกว่าการกระตุ้นจากภายใน และมีลักษณะพิเศษคือการสร้างคู่อิเล็กตรอน{0}}พร้อมกัน

ส่งคำถาม
ส่งคำถาม